Rys historyczny

Na początku XVI w. Gwatemalę, znajdującą się dotychczas pod wpływami Majów, podbili Hiszpanie. Kraj został oddany wpływom wicekrólestwa Nowej Hiszpanii. Pierwsze drzewka kawowca przywędrowały do niej dzięki Jezuitom w 1773 r. Potem nastały czasy odzyskania niepodległości, wielkich przemian naznaczonych wstrząsami politycznymi. Krótko mówiąc, ludzie mieli pełne ręce roboty. Przemysł kawowy zaczął rozwijać się dopiero w połowie XIX w. Powstała wtedy garstka plantacji. Postępowało to dość mozolnie, ponadto brak środków finansowych, wiedzy i technologii sprawiały, że uprawy gwatemalskie przechodziły w obce ręce.

Wiek XX, był bardziej sprzyjający uprawom kawowca. Mimo wojny domowej w latach 70tych, koniec wieku przyniósł Gwatemali tytuł głównego producenta ziaren kawy w Ameryce Środkowej.

Warunki upraw i ich jakość

Gwatemala znajduje się na końcu pierwszej dziesiątki głównych producentów kawy na świecie. Jednak nie ustępuje tym największym ani pod względem jakości ani wielości odmian. Plantacje kawowca umiejscowione są na przestrzeni 270 tysięcy hektarów. Jest to kraj niezwykle różnorodny pod względem krajobrazowym. Warto wspomnieć chociażby o tym, iż usytuowany jest pomiędzy dwoma oceanami, w kilku różnych strefach klimatycznych. Plantacje kawowców zacienione są przez bananowce, kakaowce, bambus, lizbonę zieloną, palmy itd.

Zróżnicowane ukształtowanie (tereny górzyste, szczyty wulkaniczne, równiny), bogata flora oraz złożony mikroklimat przyczyniają się do wytworzenia kilku charakterystycznych profili smakowo-zapachowych.

Walory smakowe i różne odmiany

Wpływ rozmaitych warunków, o których mowa była wcześniej, nadają gwatemalskim ziarnom odrębny charakter. Jedne z odmian mają słodki posmak toffi, kokosa, czekolady oraz orzechów a także aromat cytrusa i ziół, inne zaś mają wyraźny, ostry, dymny smak, wysoką kwaskowatość i głębię. Wszystko to naznaczone kwasowością o średnim natężeniu przy zachowaniu należytej lekkości. Niewykluczone, że odmiany te są w stanie zadowolić smakosza o najbardziej wybrednym guście.

Większość odmian to Bourbon i Caturra ale spotkać możemy charakterystyczne odmiany takie jak Hard Bean, Cobán i Huehuetenango.

Charakterystyka odmian:

• Bourbon – jedna z najpopularniejszych na świecie, wymagająca w uprawie, jednak warta włożonego w nią wysiłku. Daje o 20-30% większe zbiory niż odmiana Typica. Posiada mutacje swych odmian – ze względu na kolor owoców. Cechuje się zrównoważonym profilem, owocową słodyczą i kwaskowatością.
• Caturra - to kuzynka odmiany Bourbon. Kawa wielu zalet: wydajna, doskonale radząca sobie w różnych warunkach, rodząca ziarna świetnej jakości, jednak potrzebująca ciągłego nadzoru i obfitego wspomagania w postaci nawozów. W smaku rześka, lekko kwaskowata o delikatnej cielistości.
• Cobán – kawa pochodząca z północno-środkowej Gwatemali. Słowo „Cob” pochodzi z języka Majów i znaczy tyle co – dom chmury. Jak sama nazwa wskazuje jest to rejon obfitujący w opady deszczu. Ze względu na wysoką wilgotność i częste deszcze, suszenie ziaren w słońcu jest niemożliwe – dlatego też odbywa się mechanicznie. W/w warunki są wyzwaniem dla plantatorów, jednak Ci doświadczeni są w stanie uzyskać kawę wysokiej jakości o aromacie świeżych owoców.
• Huehuetenango – uznana za jedną z lepszych odmian – pochodząca z terenów górskich będących pod wpływem Pacyfiku. Uprawa na dużych wysokościach 1900-2000 metrów n.p.m. powoduje, iż jej ziarna dojrzewają wolniej i cechują się wysoką twardością – dzięki temu zwiększa się w nich zawartość cukrów dając ziarnom słodki, intensywny smak. Jej zalety to wyraźny aromat (gdzie odnaleźć można zapachy: kakao, karmelu, wina i czekolady), wysoka intensywność i niska kwasowość.
• Hard Bean – pochodzi ze środkowych wyżyn Gwatemali. Odmianę tę cechuje głębia smaku, od korzennego przez kwiatowy, kwaskowatość oraz wyjątkowy aromat.
• Antiqua – jeden z najbardziej rozpoznawalnych gwatemalskich gatunków kaw. Nad rejonem, z którego pochodzi ten gatunek górują trzy wulkany. Podobno wzbogacają one powietrze w azot zapewniając kawie charakterystyczny smak. Cechuje ją łagodność, złożony smak przy jednocześnie pikantnym, niejednoznacznym aromacie.

Gwatemala jak jej kawa jest krajem wyjątkowo różnorodnym. Tropikalne lasy, dymiące wulkany, egzotyczna fauna, tajemnicze jaskinie i spokój gwarantujący ucieczkę od gwaru współczesnego świata. Podobno kraj ten posiada niebezpieczną właściwość – kto raz się w nim rozsmakował chce wracać albo po prostu zostaje na stałe.

Oglądając zdjęcia tych rejonów można popaść w niemy zachwyt. Być może tak samo na niektórych zadziała tamtejsza kawa. Smacznego!